Ngày 20/11/2025 trở thành một dấu mốc đáng chú ý khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức ký sắc lệnh chấm dứt mức thuế nhập khẩu 40% áp lên loạt sản phẩm nông nghiệp Brazil — trong đó có cà phê, mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại hàng hóa toàn cầu. Quyết định này ngay lập tức tạo ra những phản ứng mạnh trên thị trường, đặc biệt là trong lĩnh vực cà phê, bởi đây là ngành có sự gắn kết chặt chẽ giữa hai quốc gia: Brazil là nhà xuất khẩu lớn nhất, còn Mỹ là quốc gia tiêu thụ lớn nhất thế giới.

Để thấy hết ý nghĩa của sự kiện này, cần nhìn lại toàn bộ hành trình thay đổi thuế quan từ thời điểm sắc lệnh ban đầu được ban hành, cho đến khoảnh khắc Washington quyết định hủy bỏ.

Hành trình của sắc thuế 40%: Từ căng thẳng chính trị đến thay đổi chiến lược

Tháng 7/2025, Washington áp mức thuế 40% đối với hàng nông sản Brazil với mục đích gây sức ép lên chính phủ nước này liên quan tới vụ truy tố cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Cú đánh thuế này ngay lập tức làm gián đoạn dòng chảy nông sản, trong đó cà phê chịu tác động nặng nề nhất bởi Brazil cung cấp khoảng một phần ba lượng cà phê tiêu thụ tại Mỹ.

Hệ quả không kéo dài lâu nhưng đủ mạnh để tạo ra sự đảo chiều. Giá cà phê bán lẻ tại Mỹ tăng tới 40%, các nhà rang xay buộc phải chuyển sang cà phê từ Colombia hoặc robusta từ Việt Nam, khiến chi phí tăng vọt. Hàng nghìn bao cà phê Brazil bị “kẹt” trong kho ngoại quan vì các công ty không muốn nộp thuế cao.

Trong bối cảnh giá thực phẩm leo thang, sức ép chính trị gia tăng, cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Brazil Lula da Silva vào ngày 6/10 đã mở đường cho quá trình đàm phán, dẫn tới quyết định gỡ bỏ thuế vào tháng 11.

Sắc lệnh mới và những thay đổi quan trọng

Khi sắc lệnh mới được ký, toàn bộ các mặt hàng nông nghiệp Brazil – bao gồm cà phê, thịt bò, cacao và trái cây – lập tức được đưa ra khỏi danh sách bị áp thuế 40%. Điều đáng chú ý là lệnh miễn thuế có hiệu lực từ ngày 13/11, đồng nghĩa với việc nhiều lô hàng đã nộp thuế trong thời gian này có thể được hoàn lại.

Thông tin từ Nhà Trắng và Reuters cho thấy Washington không chỉ gỡ bỏ thuế, mà còn yêu cầu các bộ ngành liên quan giám sát chặt chẽ chuỗi cung ứng để ổn định thị trường trở lại. Đây là động thái vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính chính trị nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt và giảm áp lực lên giá thực phẩm nội địa.

Một điểm mấu chốt là lượng cà phê đang bị giữ trong kho ngoại quan Mỹ sẽ được “mở khóa” ngay lập tức. Theo chuyên gia Judith Ganes, hàng nghìn bao cà phê Brazil có thể sẽ nhanh chóng được chuyển tới các nhà rang xay tại Mỹ sau nhiều tháng chờ đợi.

Tác động mạnh mẽ lên thị trường cà phê thế giới

Sắc lệnh gỡ thuế tạo ra một sự thay đổi trạng thái tức thì trên thị trường cà phê toàn cầu. Khi nguồn cung arabica từ Brazil – nguồn cung chiếm hơn 35% sản lượng thế giới – quay trở lại thị trường Mỹ, mức độ căng thẳng về nguồn cung giảm rõ rệt.

Việc hàng trong kho ngoại quan được tung ra khiến cán cân cung – cầu arabica trên thế giới được điều chỉnh lại. Điều này làm dịu bớt đà tăng nóng của giá arabica trên sàn New York thời gian qua. Các rang xay Mỹ, vốn phải mua arabica từ Colombia hoặc robusta từ châu Á để bù đắp, giờ có thể trở lại công thức phối trộn truyền thống.

Robusta, mặt hàng chịu ảnh hưởng gián tiếp, mất đi một phần lực đẩy từ nhu cầu thay thế arabica của Mỹ, khiến thị trường quay về nhịp cân bằng. Tuy nhiên, do robusta còn chịu tác động từ thời tiết Việt Nam và Indonesia cùng lượng tồn kho toàn cầu thấp, xu hướng thị trường vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố ngoài phạm vi tin tức này.

Việt Nam và sự dịch chuyển nhu cầu khi Mỹ thay đổi thuế quan

Là quốc gia xuất khẩu robusta lớn nhất thế giới, Việt Nam không chịu tác động trực tiếp từ mức thuế giữa Mỹ và Brazil. Tuy nhiên, sự thay đổi chính sách này lại ảnh hưởng đến thị trường Việt Nam qua kênh nhu cầu.

Trong giai đoạn Mỹ áp thuế, robusta Việt Nam được hưởng lợi do các nhà rang xay Mỹ tăng mua để bù phần arabica thiếu hụt. Nay khi arabica Brazil quay trở lại, lượng robusta mà Mỹ cần sẽ giảm về mức thông thường. Điều này tạo ra sự điều chỉnh tâm lý trên thị trường nội địa, nhất là khi trước đó robusta tăng mạnh một phần nhờ động lực từ Mỹ.

Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cũng cần chú ý rằng mức giá cao trong thời gian trước đây không còn được hỗ trợ bởi yếu tố bất thường nữa. Thị trường đang trở lại ổn định, buộc doanh nghiệp phải bám sát nhu cầu thực của các thị trường chính như EU, Nhật Bản và Trung Quốc.

Khuyến nghị cho đại lý, doanh nghiệp và nhà giao dịch cà phê Việt Nam

Trong bối cảnh thị trường chuyển từ thiếu hụt sang ổn định, các đơn vị tham gia thị trường cà phê Việt Nam cần điều chỉnh chiến lược để phù hợp với bối cảnh mới.

Các đại lý nên tránh mở rộng tích trữ dựa trên kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng mạnh như giai đoạn Mỹ thiếu arabica. Tin tức gỡ thuế đã thay đổi hoàn toàn bức tranh đó, và việc tích hàng quá mức lúc này có thể tạo rủi ro về tài chính khi giá trở lại ổn định.

Doanh nghiệp xuất khẩu cần rà soát hợp đồng, đặc biệt là những hợp đồng bán sang Mỹ. Nhu cầu robusta từ thị trường này sẽ quay lại mức bình thường, nên việc tập trung vào các thị trường châu Âu hoặc Trung Đông có thể mang lại hiệu quả cao hơn trong thời gian tới.

Đối với nhà giao dịch, giai đoạn biến động mạnh do yếu tố thuế quan có thể kết thúc. Điều quan trọng lúc này là theo sát diễn biến tồn kho, tình hình thời tiết và hoạt động xuất khẩu của Brazil – những yếu tố thực sự dẫn dắt thị trường thay vì kỳ vọng dựa trên các cú sốc chính sách.

Kết luận

Quyết định của Mỹ về việc gỡ bỏ mức thuế 40% đối với cà phê Brazil là một trong những tin tức có sức ảnh hưởng mạnh nhất lên thị trường cà phê năm 2025. Sắc lệnh này không chỉ khơi thông nguồn cung cho thị trường Mỹ, mà còn tái định hình toàn bộ dòng chảy thương mại trên thị trường cà phê thế giới.

Đối với Việt Nam, dù tác động đến giá robusta không mang tính trực tiếp, nhưng sự dịch chuyển nhu cầu từ Mỹ và sự thay đổi tâm lý thị trường khiến các doanh nghiệp và nhà giao dịch cần thận trọng hơn trong chiến lược kinh doanh.

Để biết thêm thông tin về thị trường cà phê và những phân tích, dự báo xu hướng giá, hãy liên hệ ngay với chúng tôi: